ـ اخلاص در حفظ:
یکی از مهمترین نکات در حفظ، داشتن اخلاص است. انسان باید حفظ خود را فقط برای خدای متعال انجام دهد و هر انگیزه دیگری غیر از نزدیکی به خدا و جلب رضایت حقتعالی را از ذهن و وجود خود دور کند.
13ـ خواندن دعاهای ویژه حفظ:
در متون روایی، دعاهای مختلفی در باره تقویت حافظه و حفظ قرآن نقل شده است. از میان تمام دعاها، یک دعا ذکر میشود:
پیامبر اکرم(ص) به حضرت علی(ع) فرمود دعایی به تو یاد میدهم که قرآن را فراموش نکنی:
اللهم ارحمنی بترک معاصیک ابدا ما ابقیتنی؛ و ارحمنی من تکلف ما لایعنینی؛ و ارزقنی حسن المنظر فیما یرضیک عنی؛ و الزم قلبی حفظ کتابک کما علمتنی؛ و ارزقنی ان اتلوه على النحو الذی یرضیک عنی. اللهم نور بکتابک بصری؛ و اشرح به صدری؛ و فرح به قلبی؛ و اطلق به لسانی؛ و استعمل به بدنی؛ و قونی على ذلک و اعنی علیه؛ انه لا معین علیه الا انت، لا اله الا انت.
ترجمه دعا:
بار خدایا تا زمانی که مرا زنده میداری به وسیله ترک نافرمانیات به من رحم کن؛ و به من رحم کن از رنج کشیدن برای آنچه به کارم نیاید؛ و به من نگاه کردن نیکو در آنچه تو را از من خشنود میسازد روزی کن؛ و حفظ کردن قرآنت را ملازم دلم گردان چنانچه آن را به من آموختی؛ و به من روزی کن آن را همان گونه که خوشایند تو است بخوانم. بار خدایا! با قرآنت دیده مرا روشن کن؛ و سینه مرا به واسطه آن بگشا؛ و دلم را با آن شاد کن؛ و زبانم را به سبب آن باز کن؛ و تنم را در راه آن به کار بند؛ و مرا بدان نیرو بخش و بدان یاری کن؛ زیرا جز تو یاوری بر این کارها نیست، و معبودی جز تو وجود ندارد.
14ـ توکل بر خدا:
اگر انجام کاری با توکل بر خدا همراه باشد، خدا آن را به توفیق نزدیکتر میکند. این کار هر چه مهمتر باشد، نقش توکل در موفقیت آن بیشتر و بیشتر خواهد شد. حفظ قرآن همانند هر عمل ارزشمند دیگری باید با توکل همراه باشد تا احتمال و میزان موفقیت در آن بیشتر شود.
15ـ وضو داشتن:
وضو داشتن در هنگام قرائت قرآن مستحب است. اگر حفظ قرآن با وضو همراه شود، ارتقای کیفی در آن رخ میدهد.
16ـ رو به قبله و مؤدب بودن:
در هنگام حفظ بهتر است انسان رو به قبله و با ادب کامل بنشیند تا بتواند از ارتقای مناسب در حفظ برخوردار شود.
17ـ استعاذه:
قرآن را باید با پناه بردن به خدا (استعاذه) قرائت و حفظ کرد تا ضمن دوری از شیطان، بتوان حفظی سریعتر و بهتر داشت. ذکر « اعوذ بالله من الشیطان الرجیم » بسیار مهم و قابل توصیه است.
آسیبها:
از میان آسیبهای مختلفی که در کار حفظ وجود دارد، سه آسیب مهمتر از بقیه موارد میباشند:
1ـ مشکل در هدف:
حافظی که در هدف حفظش دچار مشکل شود، حفظش دچار مشکل میشود. گفتیم هدف حفظ باید نزدیکی به خدا و بهرهمندی بیشتر از معارف قرآن باشد.
2ـ ضعف در پشتکار:
حافظی که به هر دلیل پشتکارش در حفظ قرآن دچار ضعف شود و یا پشتکارش را از دست بدهد حفظ را کنار میگذارد و حتی ممکن است محفوظات گذشتهاش را به مرور از دست بدهد.
معمولاً افرادی در پشتکار دچار ضعف میشوند که حفظ را بزرگ بپندارند یا بخشهایی را با زحمت زیاد نتوانند حفظ کنند و در نتیجه کار حفظ را ادامه ندهند.
3ـ ضعف در برنامهریزی مناسب:
قبلاً گفتیم یکی از لوازم ارتقای کمّی و کیفی حفظ، برنامهریزی است. برخی افراد بدون برنامهریزی به کار حفظ اقدام میکنند. چنین افرادی نمیتوانند حفظ خود را ادامه دهند و اگر هم ادامه دهند از کیفیت مطلوب برخوردار نخواهد بود.
با تمام این توضیحات، اگر کسی کار حفظ را کنار گذاشت با توجه، دقت و برنامهریزی مناسب میتواند دوباره حفظ خود را ادامه دهد و در این راه به موفقیت دست یابد.
