ـ توجه به سیاق آیات:
منظور از سیاق آیات، نحوه در پی هم آمدن آیات و استفاده از الفاظ و تفاوت و تشابههای موجود کلامی در قرآن است.
به عنوان نمونه به موارد زیر توجه کنید:
فاما من طغی. و آثر الحیاه الدنیا. فان الجحیم هی المأوی. نازعات: 37 تا 39
و اما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی. فان الجنه هی المأوی. نازعات: 40 و 41
در این آیات پشت سر هم، عاقبت بدکاران و مؤمنان با سیاق مشابه و تفاوت اندک ذکر میشود.
اما من استغنی. فانت له تصدی. و ما علیک الا یزکی. عبس: 5 تا 7
و اما من جاءک یسعی. و هو یخشی. فانت عنه تلهی. عبس: 8 تا 10
در این آیات پشت سر هم، نحوه صحیح برخورد با گروههای رویگردان از حقیقت و عاشقان آن ذکر شده است.
کَلا اِن کِتاب الفُجّارِ لَفی سِجّینٍ . و ما اَدریک ما سِجّین . کِتاب مرقوم . مطففین: 7 تا 9
کَلا اِن کِتاب الاَبرارِ لَفی عِلّیین . و ما اَدریک ما عِلّیّون . کِتاب مرقوم . مطففین: 18 تا 20
در این دو مجموعه آیات، سخن از نامه اعمال بدکاران و نیکوکاران به میان آمده و با الفاظی با سیاق شبیه و بعضاً یکسان با یکدیگر، مطالب ذکر شده است.
10ـ کیفیت نوار آموزشی:
در توضیح شیوه منتخب حفظ، سخن از نوار آموزشی به میان آمد. اینک جهت تکمیل آن بحث، نکاتی را به آن میافزاییم:
1ـ فرد حافظ از هر نواری که به پسندد و بتواند از نظر سرعت قرائت و لحن آن به حفظ بپردازد میتواند استفاده کند.
2ـ ترجیح دارد فرد حافظ هر نواری را که در ابتدای حفظ برگزید تا آخر حفظ یا حداقل تا پایان سورهای که حفظ میکند، از آن بهره جوید. تغییر نوار آموزشی چه از نظر تجوید و لحن و چه از لحاظ حسن حفظ موجب اختلال میشود.
3ـ لازم نیست حافظ، صدای خود را با صدای قاریای که تلاوت نوار از آن اوست مطابق کند. حتی ممکن است هماهنگ نمودن صدا با صدای قاری، ضربههای جبرانناپذیری به صدای حافظ وارد کند.
11ـ حفظ ترتیب سور قرآن:
حافظ قرآن نه تنها لازم است ترتیب آیات همه سورهها را حفظ کند، بلکه ترتیب سورههای قرآن را نیز باید بداند به طوری که وقتی به انتهای سورهای رسید، بتواند سوره بعدی را بدون تأمل و مراجعه به قرآن، از حفظ قرائت کند.
برای حفظ بهتر ترتیب سورههای قرآن مناسب است ابتدا آنها را دستهبندی کرده و پس از چند بار مرور، آنها را حفظ شویم. بخصوص کسانی که حفظ خود را از انتهای قرآن آغاز میکنند، زودتر به حفظ ترتیب سور قرآن نیاز دارند زیرا در جزء سیام قرآن، 37 سوره وجود دارد.
دستهبندی زیر بر اساس ویژگیهای مشترک سورههای قرآن به ترتیب از ابتدا تا انتها انجام پذیرفته است:
شماره نام سورهها
1 تا 3 حمد، بقره، آلعمران
4 تا 7 نساء، مائده، انعام، اعراف
8 و 9 انفال، توبه
10 تا 15 یونس، هود، یوسف، رعد، ابراهیم، حجر
16 تا 20 نحل، اسراء، کهف، مریم، طه
21 تا 25 انبیاء، حج، مؤمنون، نور، فرقان
26 تا 28 شعراء، نمل، قصص
29 تا 32 عنکبوت، روم، لقمان، سجده
33 تا 38 احزاب، سبأ، فاطر، یس، صافات، ص
39 تا 46 زمر، غافر، فصلت، شوری، زخرف، دخان، جاثیه، احقاف
47 تا 52 محمد، فتح، حجرات، ق، ذاریات، طور
53 تا 59 نجم، قمر، رحمن، واقعه، حدید، مجادله، حشر
60 تا 66 ممتحنه، صف، جمعه، منافقون، تغابن، طلاق، تحریم
67 تا 72 ملک، قلم، حاقه، معارج، نوح، جن
73 تا 77 مزمل، مدثر، قیامه، انسان، مرسلات
78 تا 83 نبأ، نازعات، عبس، تکویر، انفطار، مطففین
84 تا 90 انشقاق، بروج، طارق، اعلی، غاشیه، فجر، بلد
91 تا 96 شمس، لیل، ضحی، شرح، تین، علق
97 تا 102 قدر، بینه، زلزله، عادیات، قارعه، تکاثر
103 تا 108 عصر، همزه، فیل، قریش، ماعون، کوثر
109 تا 114 کافرون، نصر، مسد، اخلاص، فلق، ناس
با دقت در این ترتیب، میتوانیم اسامی و ترتیب سورهها را بهتر به ذهن خود بسپاریم.
